Przygotowanie psychologiczne i dietetyczne do operacji bariatrycznej

Operacja bariatryczna to metoda chirurgicznego leczenia otyłości, charakteryzująca się dużą skutecznością w redukcji masy ciała oraz minimalizowaniu powikłań metabolicznych towarzyszących otyłości. Jak wygląda przygotowanie psychologiczne i dietetyczne do operacji bariatrycznej?

Jakie są typy operacji bariatrycznych?

Wyróżnia się 3 główne rodzaje zabiegów bariatrycznych:

  • zabiegi restrykcyjne – zmniejszające objętość żołądka, zwężające drogi pasażu pokarmowego (regulowana opaska żołądkowa AGB adjustable gastric banding; pionowa opaskowa plastyka żołądka VGB vertical banded gastroplasty; rękawowa resekcja żołądka SG sleevegastrectomy)
  • zabiegi wyłączające – wykluczające pewne obszary przewodu pokarmowego z drogi pasażu pokarmowego, tym samym zmniejszające powierzchnię chłonną i ograniczające trawienie składników odżywczych przez organizm (wyłączenie żółciowo-trzustkowe BPD bilio-pancreatic diversion; wyłączenie dwunastnicy DS duodenalswich)
  • zabiegi skojarzone – łączące techniki zabiegów restrykcyjnych i wyłączających (zespolenie omijające żołądkowo-jelitowe z pętlą Roux-en-Y RYGB Roux-en-Y Gastric Bypass)

Obecnie w Polsce rozwijają się nowe ośrodki oferujące chirurgiczne leczenie otyłości, a zabiegi bariatryczne są coraz częściej podejmowane przez pacjentów borykających się z otyłością.

Niejednokrotnie pojawia się błędne przekonanie, że operacja bariatryczna jako metoda leczenia nadmiernej masy ciała jest prosta i względnie bezwysiłkowa dla osoby chorej. Jednak warto zauważyć, iż przeprowadzenie zabiegu to niewielki etap z długoletniego procesu terapeutycznego pacjenta. W procesie tym dużą rolę odgrywa nie tylko chirurg, ale także dietetyk, psycholog, a najważniejsza rola przypada oczywiście samemu pacjentowi.

 

Wskazania i przeciwskazania do leczenia bariatrycznego oraz przygotowanie pacjenta:

Do wykonania zabiegu bariatrycznego obowiązują konkretne wskazania i przeciwskazania. Pierwszym istotnym kryterium jest otyłość – na poziomie otyłości olbrzymiej (BMI≥40 kg/m2), na którą według specjalistów Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością choruje ponad 700 tysięcy Polaków. Wskazaniem do zabiegu jest również otyłość II stopnia (BMI≥35 kg/m2) powikłana poważnymi chorobami metabolicznymi – np. cukrzycą t. 2, hipercholesterolemią, chorobą wieńcową, bezdechem sennym, wynikającym z nadmiernej masy ciała itd. Operacje bariatryczne wykonuje się u osób między 18 a 60 rokiem życia, bierze się również pod uwagę sytuację rodzinną, zawodową pacjenta, przewidując na ile zabieg polepszy funkcjonowanie chorego w tych obszarach.

Przeciwskazań do wykonania operacji bariatrycznej jest więcej. Obejmują one aspekty somatyczne, takie jak: przewlekłe choroby zapalne przewodu pokarmowego (np. zapalenie przełyku, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Chrona, żylaki przełyku), ciężkie choroby układu krążenia, które uniemożliwiają znieczulenie ogólne pacjenta podczas operacji, wrodzone lub nabyte zmiany w budowie przewodu pokarmowego (np. zwężenie wpustu żołądka), ciąża, uzależnienia od substancji psychoaktywnych. Spośród przeciwskazań natury psychologicznej wymienia się choroby psychiczne, takie jak: ciężki epizod depresji, ciężkie zaburzenia psychotyczne, zaburzenia odżywiania – w szczególności zespół napadowego objadania (binge eating disorder), bulimia nervosa, zespół jedzenia nocnego (night eating syndrome) oraz najważniejsze przeciwskazanie – przewidywany brak współpracy z pacjentem.

Prawidłowo przeprowadzony proces kwalifikowania pacjenta do zabiegu powinien obejmować konsultację z psychologiem oraz dietetykiem.

Psycholog, podczas jednej lub kilku konsultacji, dokonuje wnikliwej oceny gotowości pacjenta do podjęcia leczenia bariatrycznego. Jest to bardzo istotny etap, gdyż umożliwia nie tylko wykluczenie psychologicznych przeciwskazań do leczenia, ale także przygotowanie mentalne chorego do dużej zmiany, która na niego czeka. Operacja bariatryczna może warunkować zmiany nie tylko w masie ciała, ale także w postrzeganiu społecznym pacjenta oraz w jego funkcjonowaniu psychicznym. Podczas wstępnej konsultacji psychologicznej ocenie podlegają m.in. subiektywny obraz choroby, obraz ciała, zasoby związane z utrzymaniem zdrowia, podstawowe objawy zaburzeń psychicznych.  Bardzo ważne jest, by pacjent odbył konsultację ze specjalistą posiadającym odpowiednie kompetencje do przeprowadzania tego typu oceny, gdyż umiejętności te nie są nauczane podczas podstawowego trybu kształcenia psychologów.

Przed zabiegiem istotne również jest zaangażowanie się w proces dietoterapii – początkowych zmian w sposobie odżywiania, które ułatwią postępowanie dietetyczne po zabiegu oraz wskażą, czy pacjent jest zdolny do utrzymania się w diecie. Konsultacje z dietetykiem specjalizującym się w żywieniu pacjentów bariatrycznych, są również miejscem na edukację żywieniową pacjenta – wytłumaczeniu zmian w stylu życia niezbędnych po operacji, potencjalnych efektów ubocznych, oczekiwanych rezultatach.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *